Brandschade in Utrecht, van de zolder tot de werfkelder

Utrecht telt 171.457 woningen, waarvan 41 procent een eengezinswoning is. Dat is fors meer dan in Amsterdam, waar dat 12 procent is. In de praktijk betekent het dat wij hier veel vaker in een rijtjeswoning staan dan in een flat, en dat brengt een schadebeeld mee dat in gestapelde bouw niet voorkomt.

In veel rijtjes loopt de kapconstructie namelijk door over de woningscheidende muur, of is de afscheiding op zolder minder brandwerend dan de muur eronder. Een zolderbrand blijft daardoor lang niet altijd bij één huisnummer. Zelfs als het vuur wel keurig stopt, doet de rook dat niet: die trekt via de nok en de dakvoet de zolder van de buren in en slaat daar neer op alles wat er ligt opgeslagen.

De Utrechtse binnenstad heeft iets dat geen andere Nederlandse stad heeft: de werven langs de Oudegracht en de Nieuwegracht, met de werfkelders eronder. Volgens de gemeente gaat het om bijna duizend kelders, in handen van ongeveer 750 particuliere eigenaren. Ze worden gebruikt als opslag, als bedrijfsruimte en als horeca, en ze liggen letterlijk tegen het grachtwater aan.

Voor calamiteitenwerk levert dat drie complicaties tegelijk. De toegang is smal en vaak alleen via een trap vanaf de werf, dus materieel moet naar binnen worden gedragen. De ruimte is van zichzelf al vochtig, dus drogen op meetwaarden is hier geen luxe maar de enige manier om te weten wanneer je klaar bent. En de gewelven en muren zijn oud metselwerk, waar agressief reinigen meer kapotmaakt dan het oplost.

Zit er horeca in de kelder, dan komt daar de keukenkant bij. Een vet- of pannenbrand in een werfkelder geeft een vettige eiwitroetfilm die zich door de hele ruimte en het afzuigkanaal verspreidt en waarvan de geur terugkomt zodra het weer warm wordt. Die film moet worden ontvet, niet geschuurd.

Buiten de binnenstad is 28 procent van de Utrechtse woningen van voor 1945, met zwaartepunten in wijken als Wittevrouwen, Oudwijk, Lombok en Zuilen. Daar gelden dezelfde aandachtspunten als in de andere oude steden: houten balklagen, holle ruimtes tussen de verdiepingen en rook die daar doorheen trekt zonder ergens zichtbaar te worden.

In de naoorlogse flats van Overvecht, Kanaleneiland en Hoograven verplaatst schade zich juist weer verticaal, via schachten en kanalen. En in Leidsche Rijn en Vleuten staat de nieuwste voorraad van de stad, waar de bouwkundige scheiding beter is maar de installaties dichter opeen zitten. Wij passen de opname daarop aan in plaats van overal hetzelfde rondje te lopen.

Lekkage, wateroverlast en ondergelopen kelders zijn in Utrecht net zo goed dagelijks werk. In de binnenstad komt het grachtwater daar nog bij. Wij zuigen af, ruimen op wat verloren is en drogen op de meter, met een onderbouwing per adres voor de verzekeraar. Voor waterschade werken wij onder onze eigen naam waterschades.nl, met dezelfde mensen en dezelfde calamiteitenlijn.